کالیبراسیون (CALIBRATION):مجموعه عملیاتی که تحت شرایط مشخص ,میان نشاندهی یک
دستگاه یا سیستم اندازه گیری یا ماده مرجع ومقدارمتناظرآن که ازاستانداردهای اندازه گیری حاصل میشود
رابطه ای برقرارمیکند .

نتیجه کالیبراسیون تعیین خطاست .

- ابزار اندازه گیری (measuring instrument) : قطعه ای که برای انجام دادن اندازه گیری بکارمیرود.
- گستره اسمی (nominal range): گستره نشاندهی هایی است که با ترتیب خاصی از کنترلهای یک ابزار
اندازه گیری قابل حصول است . معمولآ برحسب حد بالا وپایین بیان می گردد. اگر حد پایین صفر باشد, گستره اسمی فقط برحسب حد بالا بیان میشود. مثلآ گستره اسمی 0V تا 100V بصورت 100V بیان
میشود.
- پهنگی(span) : فاصله اختلاف بین دوحد یک گستره اسمی .
مثال : درمورد گستره (-10v) تا (+10v) پهنگی (20v) میباشد.
- گستره اندازه گیری یا کاری (measuring range,working range) : مجموعه مقادیری ازگستره اسمی ابزار که بیانگر کاربرد تجهیز فوق میباشد.
- پایداری (stability) : توانایی یک ابزار اندازه گیری برای ثابت نگهداشتن مشخصه های اندازه شناختی
نسبت به زمان .
- درستی یک ابزار اندازه گیری instrument) (accuracy of measuring : توانایی یک ابزار اندازه گیری برای ارایه پاسخی نزدیک به یک مقدار واقعی .
- تکرارپذیری یک ابزار اندازه گیری(repeatability of measuring instrument ) : توانایی یک ابزار
برای ارایه مقادیر نزدیک بهم برای کاربرد های تکرارشده یک اندازه ده تحت شرایط یکسان اندازه گیری .

مراحل کالیبراسیون :
1- شناسایی وتهیه فهرست تجهیزات اندازه گیری وکد گذاری آنها .
2- تهیه شناسنامه .
3- طبقه بندی تجهیزات ازنظرکالیبراسیون .
4- تعیین تناوب کالیبراسیون .
5- انتخاب کالیبره کننذه واجد شرایط .
6- بکارگیری تجهیز مناسب .
7- قابلیت ردیابی (traceability ) به استانداردهای بین المللی .
8- دارا بودن شرایط محیطی مناسب .
9- تعیین روش معتبر کالیبراسیون .
10- تعیین حد مجازخطا(خطای تصادفی ) .
11- انجام کالیبراسیون .
13- صدورو نصب برچسب کالیبراسیون .
14- اعمال نتایج کالیبراسیون .
15- کنترل وپایش اندازه گیری .


کالیبراسیون

کالیبراسیون

کیفیت مقوله ای است که با سرشت انسان سازگاری دارد و همراه نیاز مادی و معنوی اوست و نبود آن میتواند دشواریهایی برای وی بوجود آورد. به همین دلیل از گذشته های دور تلاش برای رسیدن به کیفیت و رفع دشواریهای موجود در این راه موضوعی مطرح در جوامع انسانی بوده است. امروزه این واژه از مرحله رفع نیاز پا فراتر گذاشته است زیرا با گسترش دنیای رقابت، کیفیت تنها زبانی است که می شود با آن در بازارهای جهانی سخن گفت. قدر مسلم کنترل کیفیت و تضمین آن بر اندازه گیری استوار است. فرا گیری روش اندازه گیری کمیتهای گوناگون و در نگاهی وسیعتر کالیبراسیون دستگاهها، راهی برای نیل به این خواسته است.
اگرچه سابقه علم اندازه گیری و کالیبراسیون به قدیمی ترین تمدنهای بشری باز میگردد ، اما با تغییر نوع روابط بین کشورها نسبت به زمان قدیم و گسترش این ارتباطات از سال 1875 به بعد سیستم اندازه گیری بصورت یکسان از طرف اکثر کشورها و رفته رفته تمامی آنها پذیرفته شد. بنابراین با هماهنگ شدن این نظام ضرورت بوجود آمدن زبانی مشترک در این رابطه نیز عیان گردید.
سازمانهای بین الملی درباره اندازه شناسی ( دوسازمان عمده)
1- کنوانسیون بین المللی سنجش International metre convention
2- دفتر بین المللی اوزان و مقیاسها BIPM
international organization of weight and measures درسال 1957توسط (1) کنوانسیون بین المللی سنجش درپاریس تشکیل شد. هدف یکنواخت سازی اندازه گیری.
اجزای این سازمان عبارتند از:
1- مجمع عمومی اوزان ومقیاسها CGPM
General conference of weights and measures
هدف – تصمیم مورد نیاز برای انتشاروتکمیل نظام بین المللی ازیکاها واستانداردهای اندازه گیری وشناسایی کمیتهای قابل اندازه گیری.
2- کمیته بین المللی اوزان ومقیاسها CIPM
international committee of weight and measures
زیرمجموعه( 1) وعهده دارترویج تقسیمهای اتخاذ شده از مجمع عمومی اوزان و مقیاسها .
اهداف :
الف ) هدایت BIPM
ب ) برقراری هماهنگی بین آزمایشگاههای ملی اندازه شناسی .
ج ) محافظت استانداردهای بین المللی.
3- سازمان بین المللی اندازه شناسی قانونی OIML
international organization of Legal metrology
تآسیس 1995
هدف - الف) یکسان سازی فعالیتهای اندازه شناسی (تعین اصول کلی اندازه شناسی, روشهای اندازه گیری... )
ب) اعضای دایِمی تصویب کلیه فعالیتها برپایه قراردادهای بین المللی
تعریف
مقایسه یک دستگاه اندازه گیری با یک استاندارد و تعیین میزان خطای این وسیله نسبت به آن و در صورت لزوم تنظیم دستگاه در مقایسه با استانداردهای مربوطه دانست.تعریف  علمی  تر  .

مجموعه عملیاتی که تحت شرایط مشخص ,میان نشاندهی یک دستگاه یا سیستم اندازه گیری یا ماده مرجع ومقدارمتناظرآن
که ازاستانداردهای اندازه گیری حاصل میشود رابطه ای برقرارمیکند .
نتیجه کالیبراسیون تعیین خطاست .
کالیبراسیون و ضرورت آن
کالیبراسیون در واقع ایجاد نظامی موثر به منظور کنترل صحت و دقت پارامترهای مترولوژیکی دستگاه های آزمون و وسایل اندازه گیری و کلیه تجهیزاتی است که عملکرد آنها بر کیفیت فرایند تاثیر گذار می باشد که به منظور اطمینان از تطابق اندازه گیریهای انجام شده با استانداردهای جهانی مورد استفاده قرار میگیرد.